MIME-Version: 1.0 Content-Location: file:///C:/8745BD7A/KADINLARIMIZ.htm Content-Transfer-Encoding: quoted-printable Content-Type: text/html; charset="us-ascii" ÇOCUKLARI İÇİN ‘SAÇINI SÜRÜRGE, ÖMRÜNÜ HEDİYE’ EDEN;

ÇOCUKLARI İÇİN ‘SAÇINI SÜRÜRGE, ÖMRÜNÜ HEDİYE’ EDEN;

        =             &nb= sp;      ELLERİ ÖPÜLESİ KÖYÜMÜZ KADINLARI<= /p>

      Boyumuzun göçebe hayatı yaşadığı dönemlerde= n, yerleşik düzen (tarım toplumu) yaşamına geçtiği 1396 Niğbolu Savaşı sonuna kadar geçen zaman dilimindeki yaşam tarzlarına bakıldığında, adları geçmemesine rağmen kadınlarımızın saygın bir yer tuttuğunu, aile= nin direği olarak zor koşullar altında analık görevler= ini yaptıklarını, göçer olarak yaşanılan tüm zorluklara göğüs gerenlerin kadınlarım= 05;z olduğunu,tarih sayfalarında okumak biz= lere övünç vermektedir. Boyumuz 1396 Niğbolu Savaşı’ndan sonra ilk bölümlerde ayrıntıları ile anlatıldığı gibi yerleşik düzene geçmiş, çiftçilik yapma= ya başlamış ve 1850’li yıllara kadar, dünyan= 05;n en güçlü İmparatorluğu olan Osmanlı Devleti sınırları içerisinde; ırk, soy, milliyet ve din farkı gözetilmeksizin, kazandıkları ile rahat ve mutlu = bir yaşam sürmüşlerdir. Bu 500 yıla yakın sü= rede kadınlarımızın üç beş tanesinin dışında, aile yapısı içerisinde nasıl = bir rol aldıkları ve görev yaptıkları bilgi ve belgele= rine ulaşmak mümkün olamamıştır. Bu yaşam tarzını ancak, Osmanlı Dönemi kadınlarını= ;n yaşam tarzları ve kadın hakları geneli içerisinde değerlendirebiliriz. Bizim boyumuzun kadınlarını değerlendirmemiz, Plevne Savunması öncesi ve sonrasın&#= 305; yaşamış olan Birinci Kuşak Dede ve Ninelerimizin anlattıklarına ve köyümüzdeki yaşam tarzlarına bakılarak yapılmıştır…

       Özellikle Birinci Kuşak Nine ve Dedelerimizin Lofça= ve Plevne’de 1856’lı yıllardan sonraki yaşamlarına, tarih sayfalarını araştırıp baktığımızda, her günlerinin savaşlar içinde geçtiğini; canlarını, namusların&#= 305; ve mallarını korumak için kadınlı erkekli mücadeleler verdiklerini ve göç edip köyümü= ze yerleşinceye kadar bu mücadelelerinin devam ettiğini okuruz = ve belgelerini görürüz. 20 yılı aşkın bir z= aman içerisinde süren bu savaş ve mücadele yıllarında en çok acıyı çeken ve en çok fedakârlık yapıp kahramanlık gösteren; evi, ocağı, çocukları ve torunları için saçını süpürge, ömrünü hediye eden kadınlarımız (ninelerimiz) olmuştur. Onların kahramanlıklarına ve akıl dolu mücadelelerine tanık olmak için, tarihin sayfalarını aralayıp Plevne Savaşı öncesine gitmek, o savaşı yaşamak ve göç yollarına düşüp Anayurda kadar gelmek gerekir.

     YAZARIN NOTU: Ta= rih kitaplarını incelediğimizde görürüz ki; savaşan padişahlar, krallar, ünlü komutanlar var. Tarih kitapları, tarihsel akışı ve tarihleri yazmayı san= ki bunların üzerine kurmuş gibidir. Oysa tarihi gerçekle= ri en doğru öğrenebilmemiz için; savaşan ülkel= erin yüz binlerce askerin ve bu savaşları yaşayan, etkilenen canını veren, evlatlarını, eşini, yerini yurdunu kaybeden milyonlarca halkın da olduğu ve esas tarihte bunları= ;n da en az; padişahlar, krallar ve ünlü komutanlar kadar yer almaları gerekir.1980’li yıllarda tarihçiler bu hatalarının farkına varmışlar ve “Uygarl= 5;k Tarihi” adını verdikleri yeni bir anlayış ve yaklaşımla; tarih sayfalarında halkın yaşamın= a, savaşlara katılımına ve etkilenmelerine de yer vermeye = başlamışlardır.Biz de Tarihç= ;e Öykümüzü bu anlayıştan ve yaklaşımd= an hareket ederek ve araştırmalarımızı “Uygarlık Tarihi” açısından yapmaya çalıştık. 

     Ninelerimiz ve Dedelerimizden dinlediklerimizi Tarih Baba’ya doğrulatarak yazdığımız Tarihçe Öykümüzün= bu bölümü, ‘Tarihçe Öykümüzün = 3. 4. ve 5. sayfalarında, hiç tarih kitabı okumamış Ninem ve Dedemden dinlediğim; biliyorum ki sizin de kendi nine ve dedenizden dinlediğiniz ama bu güne kadar yazıya dökemediğiniz anlatıları ve sizinle paylaştığım  olayları, ekte sunduğum belgelerden araştırarak aşağıda yazm= aya çalıştım. Tarihçe Öykümüzü= n 3, 4 ve 5. sayfalarını bir kez daha okuduktan sonra, aşağıda ‘belgeli, yazılı, yer ve zaman göstererek’ yazmış olduklarımı okuyunuz. Göreceksiniz ki, ‘kuşaktan kuşağa sözlü olarak anlatılan ve taşınan’ olayların, yazılı tarih sayfalarındaki gerçeklerden farkları yok. Nine ve Dedelerimiz, Dedem Korkut’tan öğrendiklerini yaşam boyu çok güzel uygulamış ve bizlere de ulaştırmışlar…

    Şimdi Nine ve dedelerimizi yazılı tarih sayfalarından izleyelim ve adı= ;m adım günümüze gelirken; elleri öpülesi, ruhları şad edilesi ninelerimizi (kadınlarımız= 5;) ve dedelerimizi daha yakından tanımaya çalışalım…

 

        =             &nb= sp;            =             &nb= sp;   *     *<= span style=3D'mso-spacerun:yes'>     *     *     *

     

      Tarih&cced= il;e Öykümüzün İkinci Bölümü: 

‘ÇOCUKLARIMIZ İÇİN “SAÇINI SÜPÜRGE, ÖMRÜNÜ HEDİYE” EDEN; ELLERİ ÖPÜLESİ KÖYÜMÜZ KADINLARI’  başlığını taşıyordu. Buraya kadar anlatılanlarda, hem kadınlarımız; hem de erkeklerimizin yaptıkları fedakârlıklara tanık oldunuz. Bunlar sözel olarak biz üçüncü kuşaklara aktarıldığı gibi, tarihin sayfalarında da yazılı olarak yerlerini almışlar ve kadın erkek birlikteliğinin ve toplumsal yaşamının uygulamalı örneklerini bizlere ulaştırmışlardır. İkinci bölümde anlatılan Fati Ana ve Ati Aba; o dönem içersinde yaşamış ve savaşa katılmış olan tüm kadınlarımızın ortak adı ve ortak yaşamlarının bir örnekleridir.

        O dönemde yaşayan ve adını ölümsüzleştiren kadınlarımızdan biri de Boyumuzun son beyi Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı Fat= ma Aliye Hanım’dır. T.C.Merkez Bankası, yeni kâğıt ve madeni paraları 01 Ocak 2009 tarihinden itiba= ren tedavüle (kullanıma) çıkardı ve bir ilk de bu sa= yede gerçekleşmiş oldu. İlk kez paraların üzerine bir kadının resmi konuldu. Bunun için de “ilk Tü= ;rk kadın romancı” olarak anılan Fatma Aliye tercih edildi= . Ancak bu tercih, edebiyatçılar ve tarihçiler arasında farklı yorumlara neden oldu. 50 Türk Lirası’nın üzerinde resmi yer alan boyumuz kadınlarından Fatma Aliye hakkında ki değerlendirmeler; 24 Ocak 2009 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nde yer aldığı şekilde aşağ= 05;ya yazılarak okurların değerlendirmelerine sunulmuştur. Gazeteci Zeynep ŞAHİN tarafından, ülkemizin önde g= elen tarihçilerine bu konudaki kişisel düşünceleri sorulduğunda:

    Tarihçi ve Topkapı Sarayı Müdürü Prof.Dr. İlber ORTAYLI: Kalabalık nüfuslu toplumlar, büyük milletler için paralara konan resimlerin herkes tarafından tanınması gereki= r. Fatma Aliye, Osmanlı’daki aydın kadınlardan biri ama k= im biliyor onu? Paraya resmi konulan kişinin hem yurttaki insanlar; hem de yabancılar tarafından tanınıyor olması gerekir. Bu acıdan Halide Edip Adıvar olabilirdi.

      Dil Derne&= #287;i Başkanı Sevgi ÖZEL: Paraya Cumhuriyet dönemi kadınlarından birinin resmi konulabilirdi. Meselâ ilk aklıma gelen isim Afet İnan. Afet İnan, Batı’da yapılan çalışmalarla, Türkiye arasında köprü olmuş bir kadın.

       Araştırmacı Yazar Turgut ÖZAKMAN: (Fatma Aliye) Müslüman kadınların hâkimlik, hükümdarlık yapmasını savunan, kadın haklar&#= 305; konusunda savaşım vermiş bir isim olarak tanınır. Kadın hareketleri konusundaki kitaplarda, Fatma Aliye Hanım’= ;dan saygıyla söz edilir.

       Edeb= iyat Eleştirmeni Konur ERTOP: Hakkında yazılan çeşitli kitaplardan, Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı ve çağına göre ileri görüşlere sahip bir yazar olduğunu biliyoruz. Kadınların yazı yazması, yabancı dil öğrenmesi gibi konularda çabası var.=

   Edebiyatçı ve tarihçilerin görüş, düşünce ve yorumlarından sonra; tarihin ve bilgi kaynaklarının sayfalarında Fatma Aliye ulaştığımızda da = 51;u bilgilerle karşılaşırız:

        =             &nb= sp;       

        =             &nb= sp;                 = FATMA ALİYE HANIM

      İlk Türk kadın yazarı.(Doğum tarihi: 1862 İstanbul, Ölüm tarihi: 1924) Tarihçi Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı. Özel öğrenim gördü. İslâm felsefesi okudu. Georges Ohnet’in Volonte (İrade) adlı eserini Türkçeye çevirerek “Bir Kadın” imzasıyla yayımladı.

      Roman, tar= ih ve felsefe ile ilgili eserler yazan Fatma Aliye Hanım, toplumun baskısından çekindiği için başlangıçta “Mütercimei Meram” (Çevirmenin Amacı) takma adını kullandı. İlk kadın yardım derneğinin kurucuları arasında yer aldı. Eserleri:Muhadarat (Örtül&u= uml; Kadınlar) –roman,1892- Nisvan-ı İslâm (İslâm Kadınları) -1892-, Refet (Acıma, Merhamet Etme) –roman, 1898- Udi (Ud Çalan) –roman, 1899 -, Taaddüd-i Zevcat ( Kadın Eşleri Çoğaltma) ‘Mahmut Esat Efendi’nin ayni adlı eserini tamamlamak, ekle= me yapmak amacıyla yazılmış’-1899-, Teracim-i Ahval-i Felâsife (Felsefecilerin biyografileri) -1900-, Ahmet Cevdet Paş= a ve Zamanı -1916-, Kosova Zaferi – Ankara Hezimeti -1915- ve diğ= ;er eserleri.

       Fatma Aliye Hanım’ın yaşamına ve eserlerine baktığımızda; aldığı eğitim ve öğretimle ulaştığı dünya görüşü konusundaki temel yaklaşımını sezmiş oluyoruz. Kadın hakları, kadın erkek eşitliği, tek eşlilik, örtünmenin din ve namusla ilgisinin bulunmadığı konularında toplumu aydınlat= maya çalışmasının yanı sıra; Erkek egemenliği ve din baskısı altında ezilen kadınlar için kurulan dernekte de yer alarak, bu düşüncelerini uygulamaya koyma çabaları da eklendiğinde, önemi bir = kat daha artarak anlaşılmış olur. Kosova Zaferi – Ank= ara Hezimeti adlı eseri üzerinde de durmak gerekir. Birinci Bölümde üzerinde durduğumuz ve ayrıntılar= 5; ile yazdığımız ‘Kosova Meydan Muharebesi’ n= de; Yıldırım Bayezit, boyumuz akıncıları ile büyük başarı kazanmış ve sonrasında gelişen olaylar kendisini padişah yapmıştır. Fatma= Aliye Hanım, Kosova Savaşında yer alan boyumuz akıncı ve yaya askerlerinin, Boyumuz Beyi ‘Doğan Beyin’ kahramanlıklarının, Yıldırım Bayezit’in yönetimiyle nasıl zaferi hazırladığını anlatmaktadır. Devamındaki Ankara Hezimeti’nde ise, ‘Boyumuz akıncı ve yaya askerlerinin yer almadığı, başka milletlerden meydana gelen Osmanlı Ordusu askerlerinin, Yıldırım Bayezit’i terk edip, Timur’a katıldığı ve bu nedenle savaşın kaybedildiği’ teması işlenmektedir. 1916 yılı= ;nda yayımladığı ‘Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı’ isimli eserinde ise; Osmanlı Devleti’nin düştüğü kötü durumları irdelemi#= 1;, babasının yapmak istediği yenilikleri önlemek isteyen bilgisiz ve cahil yöneticileri eleştirmiş, Osmanlı Devleti’nin meşrutiyet yönetimini yeni bir yapılanmayla uygulamasını; gelişen teknolojinin takip edilip Avrupa’= ;da olduğu gibi uygulanmasını önermi= 51;,ancak bu sayede güçlü bir devlet yapısına ulaşılacağı temasını işlemişti. Kurtuluş Savaşımızın başladığı 1919 yılında 58 yaşında bulunan Fatma Aliye Hanım, yaşı ve hastalığı nedeniyle evinden çıkamaz halde olduğu için, desteğini ancak gönülden dile getirebilmiş; kendisini ziyaret eden Halide Ed= ip Hanım’la da ortak düşüncelerini paylaşmıştır. Cumhuriyet’in ilânın= 5; duyduğunda:  “Hepim= izin söyleyip de yapamadığını Mustafa Kemâl; hem söylemiş, hem de yapmıştır. Artık Tü= rk Milleti’nin ufku açılmış; kara bahtı yenilmiştir.” Diye bu konudaki düşüncelerini dile getirmiştir.

       Bizim köyümüz insanları açısından bakıldığında, Birinci Kuşağımızdan = bir kadınımızın Türk Edebiyatının ilk kad= 05;n yazarı olması ve ölümünden 85 yıl sonra, 2009 yılında, 50 TL üzerinde resmi yer alan ilk Türk kadını olarak tüm Ulusumuza tanıtılması, övünç duyacağımız bir sonuçtur. Fatma Aliye Hanım, 1885’li yıllarda babasıyla birlikte köyümüze gelmiş; üç günlük misafirliği süresince Zühtü Akın’ın babasının evinde konaklamıştır. O tarihlerde bakan olan babası da gelen göçmenlerin yerleşimleriyle ilgi= li çalışmalar yapmıştır.        =             &nb= sp;            =  

      Biz Üçüncü Kuşağın yetişme dönemlerinde, köyümüz kadınlarının toplu= msal olarak kendilerini kanıtlamaları, söz sahibi olmaları ve erkeklerle eşit haklardan yararlanmaları söz konusu değildi. Gerçi köyümüzü kuran atalarımızın 600 yıllık geleneğinde ‘kadınlara saygı göstermek, el üstünde tutma= k, incitici davranışlarda bulunmamak’ birinci sırada yer alıyor; köyümün her erkeği eşinden,’İç İşleri Bakanı’ olar= ak söz ediyor, verilmiş kararlarda kadınlarımızın sözü büyük yer tutuyor,kadınla= rımıza danışılmadan aile ile ilgili kararlar alınmıyorsa = da; kadınlarımız tarafından verilmiş bu kararlar, ‘sanki kadınlara danışılmadan erkekler tarafından verilmiş gibi’ kabul ediliyor ve uygulanıyordu…

    1955’li yıl= larda; Birinci Kuşak kadınlarımız yaşlanmış, İkinci Kuşak kadınlarımız da ev yönetimlerini ellerine almışlardı. Kadınlarımız evlerini yönetmelerinin yanı sıra, köyümüz kadınlarının toplumsal yaşamlarına da yön ver= en, sorunlarına çözüm üreten bir anlayış içindeydiler. O tarihlerde, köyümüzde sözleri dinlenilen, saygı gösterilen ve her konuda bilgilerine başvurulan üç köy kadınımız vardı= :

      Hanife BAŞARAN: Zühtü Akın’ın ablası ve Köyümüz İmamı Sarı Hafız’ın (BAŞARAN) eşi. Din konusunda kadınlarımızın bilgesiydi. Kendisine getirilen konuyu kocası ile görüşür, gerekli kaynaklara bakıldıktan sonra karar verilirdi.

        Hafize BAŞ: (Birinci Bölümde ayrıntılı bilgiler verilmiştir.) Boyumuzda akraba evliliği olmadığı için, köyümüzde de yoktu. Dedelerimizden, ninelerimizden bize aktarılan; örf, adet, gelenek= ve göreneklerimize göre,’kan bağı akrabalıkları yedi kuşak (göbek) geçmedikç= ;e sona ermez ve bu süre boyunca kan bağı akrabaları evlenemezdi.’ Köyümüzde kimin kiminle kan bağ= 5; akrabalığı olduğunu, kimlerin evlilik akrabaları olduğunu, kimlerin kimlerle evlenebileceğini bilen, hesaplayan, bilgisine ve iznine başvurulan bilge kadınımızdı.<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> 

        =   Hatice ÖZCAN: (Mehmet Çavuş’un eşi. Necati Özcan’ın annesi, Hasan ve Hüsmen Özcan’ın; benim ve kardeşlerimin ninesi.) Köyümüzün ebesi ve doktoruydu. Özellikle otacı    (hastalıkları bitkilerden yararlanarak tedavi etme) konusunda çok bilgiliydi. Bu bilgileri önceki kuşaklardaki atalarından, dilden dile aktarılan ve uygulamalarından, alınan olumlu sonuçlarından edinmişti. Hangi dertlere deva olduklarını ezbere bildiği bitkileri; çiçek saksılarında, evinin bahçesinde, bostan ekilen tarlalar= 05;nda her yıl şifalı bitkileri özenle yetiştirir, doğada bulunanları kendi elleri ile özenle toplar, mevsimi geldiğinde kurutur ve kendisine çare aramak üzere gelenler= in dertlerini dinledikten sonra uygun olan bitkiyi kullanma tarifiyle birlikte verirdi. Fesleğenden ısırgan otuna, bostan kenesinden ebe gömecine, papatyadan yılanyastığına ve daha nicele= rine varan bitkilerle; ağrılara, sızılara, acılara, yanmalara, burkulmalara; hiçbir ücret talep etmeden çare olmaya çalışırdı. Köyümüze ebe ataması yapılıncaya kadar hamile kadınların sağlıklarını takip eder, gerekli uyarılarda bulunu= r ve doğumlarına da yardımcı olurdu. Boğaz (bademcik) şişmelerini parmağı ile bastırarak patlatır, burkulmuş el ve ayakları ovarak iyileştirir, bel ağrılarını kirli yapağı bağlayarak azalt= maya çalışırdı. Kendisine göre uyguladığı bu tedavi yöntemlerinin belli sürede et= kili olmaması durumlarında da mutlaka doktora gidilmesi gerektiği= ni söyler ve sonucu takip ederdi.

        Bizim kuşağımızın çocukluk ve gençlik dönemlerinde yaşayan bu üç bilge kadınımızın her hafta cuma günlerinin öğleden sonraki saatlerinde düzenledikleri İSTİŞARE (Danışma, bilgi edinme, bilgi alı= 51; verişinde bulunma) GÜNÜ toplantıları vardı. Bu günlere köyümüz şivesince ‘İŞTARE’ denirdi. Her üç bilge kadın, kendilerine daha önce ulaştırılmış olan sorunların yanıtlarını hazırlamış olarak= ve her cuma dönerli olarak birisinin evinde bir araya gelip, katılanların oluşturduğu toplantıları düzenlerlerdi. Ninem nedeniyle bu günlerin nasıl yapıldığına,1955 yılındaki bir toplantıl= arına katılarak tanık olmuştum.

        Bilge kadınlarımızdan hangisinin evinde toplanılacaksa, öncesinden görevlendirilen toplantı yapılacak evin kızı veya gelini, diğer iki bilge kadınımıza giderek: “ Bu cuma Hatice Ana’nın iştaresi var. Herkese haber verip buyursunlar diyor.” Haberini götürürdü. Her bilge kadınımız kendi habercisiyle mahallesini ve çevresini haberdar eder ve özellikle sorunu olanların toplantıya katılmalarını sağlarlardı. Hal ve hatır sormalardan sonra esasa geçilir; önce sağlıktan başlanarak gelenlerin ve köyde bulunanların durumları görüşül&uum= l;r; kendilerine göre bir sonuca bağlanırdı. Sonra dini konu= lara geçilir ve bu konuda sorulanlara yanıt verilebilinirse verilir; verilemezse, araştırılıp yanıt verilmek üzere gelecek iştareye bırakılırdı. Son olarak da köyümüzün sosyal yaşamı ele alınarak; ye= ni yavuklulardan başlanarak, evlenmelerinde uygunluk olup olmadığı araştırılır= ,evlenmiş olanlardan geçimsizlik çekenler, karısını dövenler ve uğratanlar (eşini babasının evine geri gönderenler), kocasını terk edip kaçanlar ( baba evine geri dönenler) konularında dile getirilen duyumlar ve sorunlar görüşülür ve iştareye göre; ‘doğru- yanlış, iyi- kötü, haklı- haksız’ kararlarına varılırdı. Bu varıl= an kararlar, özellikle kahvelerde toplanan yaşlı erkekler tarafından da tartışılarak ‘iştareden karar çıkmıştır ve herkesin uyması gerekir’ açıklamasıyla tüm köy halkına duyurulurdu. = Her bilge kadınımız, kendi alanı ile ilgili bir kişiyi yardımcı olarak yanına alır ve kendisinin birikimlerini yardımcısına öğreterek, ölümünden s= onra yerini almasını; bu bilgi, birikim ve geleneğin kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlardı. Yaz mevsiminde ara verilen iştareler, kış mevsiminde aksatılmadan yapılır, bunun ötesinde acil sorunu olanla= r da günün her saatinde bilge kadınlarımızın kapısını çalarlardı…

     1967 yıl= 05;nda köyümüzde göreve başladığımda, ilk araştırıp soruşturduğum ‘iştare günleri’ olmuştu. 70 yaşlarına varmış o= lan Ninem: “ A kızanım, artık hapşırığı tutan doktora gidiyor. Bizim gençliğimizde aspirin zor alınırdı. Şimdi herkesin cebinde hap kutuları dolu.Bize gel= ip danışan kalmadı. Hanife Ana’ya da danışmaya, sormaya giden hiç kalmamış. Hafize Ana, iki gün ö= ;nce geldi. Dertleştik. Eski günleri yadettik. Eskiden ince ince hesaplanan kan bağı akrabalıklarının artık hiç sorulmadığını, hesaplanmadığını ve herkesin kendi aklına göre karar verdiğini, yana yakıla anlattı. Geçen sene üçümüz kendi başımıza, üç = kere iştare yaptıktan sonra vazgeçtik. Biz artık işta= re yapmıyoruz. Eğer bizi iştareye çağırırlarsa yaparız. “ Açıkla= masında bulundu. Bana göre, köyümüzün sosyal yaşamında büyük bir eksilme olmuştu. Çünkü iştare günleri –ki köyümüzde yapılan bu istişare günleri, yılımızda yapılan kadın konseylerinin eşdeğeridir- kadınlarımızın sorunların&#= 305; tartıştığı ve doğruları bulmak, kendi düşüncelerini erkeklerle paylaşıp, doğrularda buluşarak uygulamak konularında çok önemli bir yer tutuyordu. Bu gün ‘kadın konseyleri’ kurulması için çaba gösteren, dernekler kuran, yasalar çıkarıp ‘Kent Konseyleri’ oluşturan ve bu konseylerde en önemli görevleri kadınlarımızdan beklemenin uygarlık ölçüsü olduğunu söyleyenlere; en güzel örnek, yüzyıllar öncesinden Boyumuzca uygulanmaya başlanan İştare (İstişare) Günleri olurdu. Köyümüzün bu güzel toplumsal geleneği de 1970’li yıllarda tarihin t= ozlu rafları arasında yer aldı…     

    Yine İkinci Ku= 51;ak kadınlarımızdan herkesin zihinlerinde yer eden ve yaptıkları dilden dile anlatılan, biz Üçüncü Kuşaklar tarafından da yaptıklarına tanık olunan kadınlarımızdan da söz etmek gerekir. 1950 ve 1970 yılları arasındaki köyümüz yaşamında kocaları öldüğü veya kocaları kendileri kadar ailelerine yararlı olamadıkları için, öne çıkan= ve kendini erkeklere ‘Hane Halkı Reisi’ olarak kabul ettiren kadınlarımız vardı.

     Ayşe BALCI: Makinacı Aşşe, Bağcı Ahmet’in eşi, Molla Ahmet’in kızı, Ahmet, Mehmet, Rıza, Ziya, Hüdaver= ve Şennaze’nin annesidir. Köyümüzün başta gelen ve ilk dikiş makinesi kullanan kadın terzisidir. Değişmez ve tartışılmaz Hane Halkı Reisi olar= ak tüm işleri yürütür. Köyümüzde iki katlı taş ev yapan ilk ailelerden biridir. Çevresine topladığı düşüncesine yakın kadınla= rla, erkeklere taş çıkaracak başarılı işler yapmıştır. Çocukları, analarından korktu= 87;u ve çekindiği kadar, babalarından korkmaz ve çekinmezlerdi. Herkesin anası çocuklarını ‘babana söylerim’ cümlesiyle yaramazlıkları= ndan vazgeçirme yöntemini uygularken; Ahmet Bağcı çocuklarını ‘anana söylerim’ cümlesi= yle yaramazlıklarından vazgeçirmeye çalış= 5;rdı.   Çocuklarından Zi= ya ve Hüdaver’i Almanya’ya işçi olarak gönderebilmek için; İstanbul Alman Konsolosluğuna ken= di başına gidip, çoğu bilgili erkeğin üstesind= en gelemediği işi başarıyla sonuçlandıran; bun= unla da yetinmeyip, ilk defa köyümüzde gelinini de Almanya’= ya işçi olarak gönderen köyümüz kadınıdır…

      Hafize ÖZÇETİN: Bekir Çavuş’un  (ÖZKAN’ın) kızı. Mustafa ÖZÇETİN’in eşi. Süleyman ve Turhan ÖZÇETİN’in annesi. Komş= umuz olan Hacı Bayramların Bekir Çavuş; dedeleri gibi, kendisini dini bilgilerle donatmaya, uygulamaya ve aile bireyleri başta olmak üzere çevresine yaymaya adamış biriydi. Kö= y imamının çeşitli nedenlerle bulunamadığı zamanlarda imamlık yapar, köy halkı da bunu doğal karşılardı. Eşi ile birlikte, evlerinde kuran kurslar&#= 305; açarlar ve mahallemizin çocuklarına Arap alfabesini öğretip, Kuran okumayı vazgeçilmez alışkanlık haline getirmeye çalışırlar, kendi dağarcıklarında bulunduğu kadar da dinimizin kurallarını öğretirlerdi. Boyumuzun olmadığ&#= 305; gibi, Bekir Çavuş’lar da dini bir tarikatın üye= si veya müridi değildi. 1960’lı yıllarda asli imam olarak görev yaptı ve oğlu Mustafa’yı da imam ola= rak yetiştirdi. Kızı Hafize’yi de böyle yetiştir= mek istemişti. Ama Hafize, gönlünü köyümüze çalışmak üzere gelen Mustafa’ya kaptırmış ve kimseyi dinlemeyerek, anne ve babasıyla köprüleri atarak, adeta baş kaldırarak Mustafa’yla evlenmişti. Köyümüzün eniştesi olan Mustafa’nın toprağı, işi, çiftçiliği yoktu. Bekir Çavuş yeni evlilere kapısını açmadı. Uzun süre elini öptürmedi ve dargın kaldı. Mustafa Enişte; yaz mevsiminde tuğla ustası olarak, kış mevsiminde fırın işçisi olarak çalışmaya ve köyde ilk kez kira ile tuttuğu evini geçindirmeye çalışıyordu. Yaz mevsimi boyunca; haftanın bir günü bisikletiyle gelir, eşini ve çocukların= 5; görür, evini geçindirecek parayı bırakır ve giderdi. Bu gelişleri kış mevsimlerinde seyrekleşir, bazı haftalar Hafize Aba kocasının yanına gitmek zorunda kalırdı. Büyük çocukları Süleyman, mahalleden çocukluk arkadaşımdı. Bu nedenle babasını nasıl dört gözle beklediğini ve annesinin ne kadar disiplinli, otoriter, tatlı- sert davranışlarda bulunduğuna tanık oluyordum. Babası çok sakin, az konuşan, fazla düşünür görünen, eşinin doğrularını doğru olarak kabul edip uygulayan, çocuklarını adeta annelerinin disiplininden korumaya çalışan bir davranıştayd&= #305;. Süleyman’la birlikte okula başladık. Ayni sıray&#= 305; paylaşıyor, ayni coşkuyla okumaya özlem duyuyorduk. Bir hafta sonra Öğretmenimiz Ferhat YÜCEL Süleyman’a: “Senin yaşın küçük. Bu yıl değil, gelecek yıl okula başlayacaksın. Al nüfus Kâğ= ;ıdını annene ver ve söyle.” Dedi. Süleyman’dan önce be= nim gözlerim doldu. Ama yapabileceğimiz bir şey yoktu. Mahalle arkadaşı olmuş, ama okul arkadaşı olamamıştık. Ben ders çalışırken gelir, ödevimi bitirmemi beklerken bana hasretle bakardı. Ertesi yıl okula başlayan Süleyman da derslerinde çok başarılı olmaya ve tüm öğretmenlerin dikkatini çekmeye başladı. Süleyman’ın babası, köye geldiğinde bizim dükkâna uğrayıp babamla sohbetlere başlamıştı. Kulak misafiri olduğumda Mustafa Enişte’nin Süleyman’ı okutmak için daha şimdiden bilgi edinmeye ve plânlar yapmaya başladığını öğrenmiştim. Dahası= ;, eşi Hafize Aba, Süleyma’nın okumasını babasından daha fazla istiyor ve bütün dersleri Süleyman’la birlikte okuyarak çocuğuna yardımcı oluyordu. Diğer yandan Dedesi Bekir Çavu#= 1;, eşi aracılığı ile kızı Hafize’ye: “ Yeni açılan İmam Hatip Okulları var. Süleyman’a yakışan imam olmaktır. Başka okul düşünmeyin. Torunumu İmam Hatip’e verin, gelin el= imi öpün. Hem bu dünyada hem de öbür dünyada rahat edin. Böylece sıkıntılarınız da sona ersin= 221; haberleri gönderiyordu. Mustafa Enişte, çocukları adına en yararlı sonucu öğrenmek için, bilgisine güvendiği herkese başvuruyordu. Hafize Aba ise babasına: “Bu çocuklar bizim. Ne olacaklarına biz karar veririz. Bu zamana kadar bizim kızımız var dediniz mi? Şimdi de çocuklarımıza mı göz diktiniz? Elinizi öpme= ye geliriz, ama bilin ki; çocuklarımızı sizin düşüncelerinize göre değil, kendi düşüncelerine göre okutur, öyle yetiştiririz” kesin kararını çoktan göndermişti.

      Köyümüz çocuklarının tek seçeneği Devlet Parasız Yatılı Okulları Sınavlarını kazanmak ve ailesine yük olmadan okuyup mes= lek sahibi olmaktı. İlkokulun dışında diğer okull= arda okumak; ÖZÇETİN Ailesinin değil, köyümüzün en zengin ailelerinin bile göze alamadıkları harcamalar gerektiriyordu. Bizim köyüm&uum= l;zün bildiği ve tek umut olarak gördüğü Kepirtepe İ= ;lk Öğretmen Okuluydu. Ben Süleyman’dan bir yıl ö= ;nce katıldığım sınavı kazanarak Kepirtepe’ye kaydımı yaptırdım ve gelecek yıl için arkadaşım Süleyman’ı beklemeye başladım. Süleyman sınavı kazanamadı ve günlerce ağzını açıp benimle konuşmadı. İkimize göre artık her şey sona ermişti. Süle= yman okuyamayacak, çok sevdiği ve istediği öğretmen olamayacaktı. Her ikimiz de ağlamaklı olarak, Süleyman’ı ve beni beşinci sınıftan mezun ed= en Öğretmenimiz Hasan Çetin’e gittik ve çözüm üretmesini istedik. Hasan ÇETİN, Lüleburgaz Evrensekiz Köyündendi. Kepirtepe’nin ikinci veya üçüncü mezunlarındandı. Süleyman’ı birinci sınıftan itibaren okutmuş; Ferhat YÜCEL de beni dördüncü sınıfta da okuttuktan sonra, beşinci sınıfları Hasan ÇETİN’e devredip, birinci sınıflara dönmüştü. Çünkü köyümüz ilkokulunda 4 ve 5. sınıflar, birleştirilmiş olarak bir arada okuyorlardı. Bu nedenle de, Hasan ÇETİN her ikimizin= de sınıf öğretmeniydi. Öğretmenimiz üzüntülerini dile getirdikten sonra: “ Süleyman gelecek yıl daha iyi hazırlanarak yine sınavlara katılır. Ben ve tüm öğretmenlerin sana yardımcı oluruz. Bu yıl şanssızlık olmuş. İnanıyorum ki gelecek yıl kesin kazanırsın. Bir yıl kaybın olur. Gene öğretmen olursun. Ben babanla da konuşurum” diye hem bizi teselli etti, hem de çöz&uu= ml;m üretti. Üzüntülerimiz azalmış olarak yeni hayaller kurmaya başladık.

     Süleyman’dan daha fazla üzülen birileri varsa, onlar da annesi ve babasıydı. Turhan da ilkokula başlamış ve başarılı olacağının ilk işaretlerini göstermişti. İki çocuklarının da okutulmasını plânlayarak k= arar vermeleri gerekiyordu. Mustafa Enişte, çalışması nedeniyle, kent yaşamını az çok tanıyordu. Hafize Aba ise, köyünden başka bir yaşam ortamı bilmiyor, tanımıyordu. Sonunda karı koca ortak kararlarını verdiler: ” Çocuklarının geleceği için, = daha fazla çalışırlar, köyde harcadıklarınd= an daha azını kentte harcarlar ve Süleyman’ı ortaoku= la gönderirlerdi.”Bu kararı vermekte Hafize Aba’nın payı büyüktü. Süleyman havalara uçmuştu.

    Hafta sonları bul= uşuyor, hasret gideriyor ve derslerimizden, öğretmenlerimizden konuşuyorduk. Artık Süleymanlar köyde oturmadıklarından görüşmelerimiz seyrelmişti.= Bir tatil dönüşü Hazife Aba ve Süleyman ısrarla b= eni evlerine davet ettiler. Kentin en uzak mahallesinin en uzak ve en ucuz kirâ evinde oturan Hafize Aba’nın ne = kadar özverili olduğuna, evlerine gittiğimde ve yemeklerine ortak olduğumda tanık oldum. Ben annemi çok küçü= ;k yaşta kaybettiğim için; anne sevgisinin nasıl olduğunu; bir annenin evlâtlarını nasıl sarıp sarmaladığını, kucaklayıp sevdiğini ve kendilerine değer verdiğini bilmiyordum. Hafize Aba konukları olduğum birkaç saatlik süre içersinde sergiledi= 7;i tutum ve davranışlarıyla; bunları pekiştiren, her olayı iyiye yorumlayan roman kahramanı Poyanna gibi: “ Evim= iz saray gibi. Elektrik yanınca ışıl ışıl oluyor. Köyde kör kandil vardı. Hasırlarımız yeni. Çergeyle halı gibi oluyor. Penceremiz küçücük ama soğuk girmiyor. Mustafa Enişten kışın fırında çalışıyor. Kürt Yusuf  (Fırıncı Yusuf PİŞKİN) O’nu çok seviyor. Fırın için aldığı odunlardan bize çok ucuz odun veriyor. Yaz mevsiminde çalıştığı tuğla ocağı patron= u da ‘benim aldığım toptan fiyattan istediğin kadar kömür al, yaz mevsiminde çalışır ödersin’ demiş. Her gün 4 ekmek hakkımız var. Taze taze, sıcak sıcak yiyoruz. Fırıncı haftan= 5;n son günü, çalışan tüm işçileri için fırında et yemeği pişiriyor. Mustafa Enişten sefer taslarına doldurup getiriyor. Doya doya yiyoruz. Ev sahibimiz son gelen göçmenlerden. Bu evleri bizim köyümüzdeki evlerle beraber yapmışlar. Oğulla= rı Adapazarı’na gitmiş. Yaşlı karı koca kalmış. Bir oda kendilerine yetiyor. Bizim kaldığımız odanın bitişiğine ekleme olar= ak bu mutfağı yapmışlar. Bir oda bir mutfak da bize yetiyor.Evin bahçesi çok büyük. İçinde su tulumbası da var. Her türlü sebzeyi ye= tiştiriyorum. Hem taze taze yiyoruz, hem de komşulara satıyoruz. Ev sahiplerimi= zle çok iyi geçiniyoruz. Ben onlara insanlık gereği her türlü yardımda bulunuyorum. Onlar da benim yapağıd= an ördüğüm çorap, çetik, kuşak, kazak ve yelekleri, göç= men akrabalarıyla İstanbul ve Adapazarı’na kadar ulaştırıp satıyorlar. Böylece köyümü= ;zde olduğundan daha fazla para kazanıyoruz. Kızanlarımızı güzel güzel okutuyoruz. Kendile= riyle birlikte ben de ders çalışıyor, bilgi kazanıyoru= m. Bu zamana kadar körmüşüz de haberimiz yokmuş. Köyde olsaydık bunların hangisini yapardık?” Yoru= m ve yaklaşımlarıyla tatlı tatlı konuşurken bir taraftan da sofrayı hazırladı. İki çocuğunu= da iki kolu ile kucaklayıp bağrına bastıktan ve öptükten sonra:”Benim akıllı kızanlarııım. Okuyacaklaaar, büyük adam olacaklaaar, çok para kazanacaklaaar, anasına babasına bakacaklaaar.” Diye ağıt söyler gibi kendileriyle söyleşti ve sofraya oturunca da: “ Kuru fasulyemiz tas kebabı gibi, turşumuzun tadı hiçbir turşuda yok. Bizim bahçeden,benim yetiştirdiklerimden= 230;, Bulgur pilâvı yiyenin aklı, olur güldür güldür; Pirinç pilâvı akılları eder lâpa, çal kaşığını bulgur pilâva… Bizim pekmez baklavayı istetmez. Pekmez yiyenin aklı çoğalır, hiç eksilmez…” Konuşmalarıyla, bizleri hem güldürmüş, hem de düşündürmüştü. Anne ve evlât sevgi= si yönünden çok zengin; gelir yönünden çok f= akir olan bir aileye ilk defa konuk oluyor; bir annenin ne yüce duygular taşıdığına ilk defa; hiç aklımdan &cce= dil;ıkmayacak biçimde tanık oluyordum…

     Sonraki yıl= larda Süleyman’la arkadaşlığımız devam etse de ayrı okullarda olduğumuz için görüşmelerimiz azaldı. Bir gün Hafize Aba’yla çarşıda karşılaştık. Gözlerim fal taşı gibi açıldı. Çünkü üzerinde, bizim köyümüz kadınlarının akıllarından b= ile geçiremedikleri manto vardı. Bakışlarımdan ne düşündüğümü anlamış olmalı ki, başörtüsünün durumunu denetleyip: “ Okul= un veli toplantısından geliyorum. Mustafa Enişten işte olduğu için bu görev de bana düşüyor. O top= lantılara kara ferece ile katılıp kimseyi kendime güldüremez ve a= lay ettiremezdim. Köye giderken yine ferece giyiyorum, ama kasabada, kasabalı gibi giyiniyorum.” Açıklamasını yapmıştı. İlerleyen yıllarda Hafize Aba’n= 05;n köyümüze de manto ile gelişine ve tabuları (yasaklanarak korunanları) yıkma konusunda köyümüz kadınlarına önderlik edişine tanık olacaktım. Hafize Aba denilince aklımda kalan en unutulmaz özellik; başının öne eğilmemesiydi. Köy kadınlarımız yolda yürürken, ferecelerinin kapağını yüzlerinde tutarlar, yolda başka birileri olmasa da başlarını öne eğer öyle yürürlerdi. Hele bazıları bir erkekle karşılaştıklarında, yolun kıyısına çekilip arkalarını dönerler, erkeğin geçmesini beklerler ve sonrasında yola devam ederlerdi. Oysa in= ce uzun boyuyla dimdik yürüyen Hafize Aba, yüzünü örtmez, başını öne eğmez ve konuştuğ= ;u kişinin gözlerinin içine bakarak düşünceler= ini açıkça dile getirip; edep, ahlâk ve namusundan kimsenin kuşkuya düşemeyeceği bir tavırla; erkek kadın ayrımı yapmaksızın konuşurdu. O, bizim = köyümüzün yalnız kadınları için değil, erkekleri iç= in de çığır açan bilge kadınlarındandı…

      Süley= man, yaz tatillerinde; babasıyla birlikte tuğla ocaklarında kalıpçı olarak çalışarak, ailenin kazançlarına katkıda bulunmuştur. Sonuç olarak; Süleyman orman mühendisi; Turhan öğretmen olarak ülkemiz için yararlı işler yapmış; anne ve babalarına mutlu günler yaşatmışlarsa, bunu annele= rine borçludurlar…    

 

       Topal Nazik Aba (abla) (KOCAMAN), Kel Hüseyin’in anası, yalnı= ;z kendi aile ve sülâlesini değil, tüm köyümüzü yönetmeye kalkardı. Görmüş veya duymuş olduğu bir haksızlığı, köy meydanında yüksek sesle = dile getirir, kahvelerdeki herkese kendi ağzından duyurur; köy mu= htar ve azalarına: “Bu haksızlıklara nasıl meydan verirsiniz? Sizin göreviniz bunları önlemek değil mi? Y= a bu haksızlıkları giderin, ya da bu görevi bırakıp karılarınızın koynuna girin. Bu işleri yapacaklara bırakın. Ben kadın halimle bu işleri sizlerden daha iyi yaparım.” Diye bas bas bağırır, haksızlı= ;k giderilinceye kadar da işin peşini bırakmazdı. Bunu iyi bilen Muhtar ve İhtiyar Heyeti, Topal Nazik Aba’nın köy meydanına gelmesini önlemek için çeşitli yöntemler uygular, haklı olduğu konuları derhal yerine getirir; haksız olduğu konuları ise zamana yayıp, Topal Nazik Aba’nın gerçeği öğrenmesini ve fikir değiştirmesini sağlayacak girişimlerde bulunmak i&ccedi= l;in oyalama politikası güderdi. Herkesin derdi biter, Topal Nazik Aba’nın derdi bitmez, ayağı köy konağı = ve köy meydanından kesilmezdi. Kendini haklı gördüğü bir konuda yine köy konağına gelmiş, vermiş veriştirmiş ve tehditlerde bulunarak istediğinin yapılmasını haykırmıştı. Muhtar ve İhtiyar Heyeti durumu görüşmüş ve T= opal Nazik Aba’nın haksız olduğunu, istediğinin yerine getirilmesinin imkânsız olduğunu görmüşt&uum= l;. Ama Topal Nazik Aba’ya ‘haksızsın’ deme cesareti kimsede yoktu. Bunu zamana bırakıp unutturma yöntemini denem= eye, kapısının önünden her gün geçen aza arkadaşlarına da: “Yolunu keser de sorarsa, ‘daha görüşmedik, inceliyoruz, bakacağız, sormamız gereken kişiler var’ diye oyalarsın” dediler. Bir, ik= i, üç gün aza tarafından oyalanan Topal Nazik Aba, başka azaların ağzını arayarak gerçeği öğrenmiş ve bastonunu sallaya sallaya, topal ayağının topuğu üzerinde sekti= re  sektire; yek yepeldek, yelk= en kürek, zaten giymediği ferecesini başının üze= rine lâf olsun diye iliştirerek soluğu köy meydanında alıp, kendisini oyalayan azanın yakısına yapış= ;mış ve: “Sen varsın ya sen. Bir kadın olsaymışsın dokuz kerhane kapatırmışsın. Senin gibi erkek or….suyla  kerhaneye düşmüş kadınlar bile başa çıkamaz. Ama ben çıkarım. Tuuu! Sana.” D= iye haykırmağa başlamıştı. Erkeklerimizin bile ağızlarına alamadıkları küfürlü konuşmaları ulu orta söylemekten çekinmeyen Nazik Aba’dan herkes çekinirdi. Geleneğimizden gelen ‘kadınlara saygı’ anlayışımızdan dolayı da kendisine ses çıkarılmaz, karşı söz söylenmez ; ‘Nazik Aba’dan nazik olmasın= 5; beklemek, tekenin süt vermesini beklemektir’ deyimiyle hoşgörülü davranılırdı…     

       Fatma CESUR: Kutçu Fatme, Yalama Ali’nin eşi, Niyazi CESUR̵= 7;un annesi. Fedai CESUR’un ninesi. Kocası Ali Aga; kendi halinde, ne iş söylenirse yapan, ama çiftçilik yapan bir ailede hangi işlerin ne zaman ve nasıl yapılacağına karar veremeyen, iş yapmak için hep buyruk bekleyen biriydi. İşte bu nedenle Kurtçu Fatme, Hane Halkı Reisi olarak işleri eline almış ve tüm köyümüze kendi= sini kabul ettirmişti. Ferecesini pek giymez, bir erkek ceketini don anteri= sinin üzerine giyip; tarla sürmekten tohum ekmeye, kerpiç kesmek= ten harman kaldırmaya, değirmene gitmekten, pazara hayvan götürüp çata çat pazarlıkla satmaya kadar tüm işleri yapardı. Tüm bu işleri yaparken kocasını yanında taşır, ayak işlerini ona yaptırır ve çocuk gibi azarlardı. O da Nazik Aba gibi, ferecesini laf olsun diye başının tepesine koyar, kocasını elinden tutar, köy meydanına gelir ve kendisine göre haklarını korumak veya almak için: “Bana b= ak Muhtar! Seni yan gelip yatasın, yiyip içip keyif çatas&#= 305;n diye seçmedik. Bizim haklarımızı koruyasın diye seçtik” diye haykırır, önce baskı kurup et= ki altına alır; sonra da sorununu söyler ve sonuç almadan ayrılmazdı. Zayıf, kara kuru, çelimsiz haline bakmada= n; erkek kadın ayrımı yapmadan, kavgaya çanak tutan tartışmalara girerdi. Köyümüz sosyal yaşamında ‘Kurtçu Fatme gibi…’ söyl= emi, yaşadığı sürece kullanılırdı. Biz üçüncü kuşağın yaşadığı süre içersinde de her zaman kullanılacaktır…

         İkinci Kuşak kadınlarımızdan çok çok değerli olan ninelerimiz, analarımız vardır.= Biz onların arasından ancak yakından tanık olabildiklerimizi özellikleriyle anlatmaya, gelecek kuşaklara taşımaya çalıştık. Bu konuda verileri olanlar bize ulaşt&= #305;rdıklarında onlar da tarihçemizdeki yerlerini alacaklardır.

 

        ÖVGÜYLE ANILACAK OLAN ÜÇÜNCÜ KUŞ= ;AK KADINLARIMIZ

 

    Özellikle köyümüzde görev yapmaya başladığımız 1967 yılından itibaren, hem ben; hem de eşim tarafından öğrenci annesi (velisi) ola= rak sık sık karşı karşıya geldiğimiz ve bilgi alışverişinde bulunduğumuz Üçüncü Kuşak kadınlarımızı yakından gözleme olanağımız oldu. Bu gözlemlerimiz sonucunda; kadınlarımızla iş ve güç birliği yapmamızın, erkeklerle iş ve güç birliği yapmaktan, özellikle çocukların okutulması konusunda = daha yararlı olacağı noktasına ulaştık. Kadın= larımız arasından öncülük edebilecekleri, diğer kadınlarımızı da bu konuda yanlarına çekebilecekleri ve özveri ile çocuklarının okumalarına eğilecekleri saptadık. Biz fikir verdik, rehberl= ik ettik. Kesinlikle kendilerine ne yapacaklarını madde madde sı= ;ralayıp, buyurganlık edip saygısızlık etmedik. Kendi araları= ;nda iş ve güç birliği kurmalarını ve ortak güçlerini çocuklarının okutulmasına harcamalarını istedik. Tarihçe’nin Birinci bölüm sonlarında anlatılan ‘Köyümü= zde Okuma Devrimi’ bu iş ve güç birliği sonucu gerçekleşti ve devamlılık sağladı. Köyümüzün diğer kadınlarına öncülük eden bu fedakâr anneler; hem evlerinin erkekleriyle mücadele etmiş, hem de çocuklarının okumaları için kendilerini adamışlardır.

     Fikriye ÖZDEMİR: İstiklâl Savaşı Gazisi Arif Ç= ;avuş’un (SAKARYA’) nın kızı, Deli Sabri’nin gelini, Mehm= et ÖZDEMİR’ in (Memur’)un eşi. Daha önceki sayfalarda değinildiği gibi, ÖZDEMİR ailesi, tüm e= vli kardeşlerin; bölünmeden, ayrılmadan bir arada, barış ve kardeşlik içinde yaşadıkları, köyümüze örnek olan büyük bir aileydi. Bu ail= eden o yıllarda okulun değişik sınıflarına devam e= den, üç erkek kardeşin en az beş çocuğu vardı. Akraba ve komşu çocuklarının ders çalışmak ve ödev yapmak üzere bir araya gelmeleri ile bu sayı en az 10 öğrenciye ulaşıyordu. Fikriye Yenge; ( köyümüz şivesinde: Fikriyenge) akıllı= ;, zeki, okumaya ve bilgi edinmeye önem veren, çocukların= 5;n okuyarak bir meslek sahibi olmalarını isteyen, içinde özlem olarak kalmış bu amacını çocuklarını okutarak gerçekleştirmek isteyen b= ir kadındı. Hiçbir toplantımızı kaçırmaz, katılan diğer anneleri de düşüncelerinin peşi sıra sürüklerdi. Ben; eşi Memur’u yakından tanıdığım iç= ;in, başlangıçta Fikriyenge’nin, eşiyle bilgi alışverişinde bulunarak, etkisinde kalarak ve ondan esinlene= rek bu aşamaya geldiğini düşünmüştüm. A= ma ortak çalışmalar ilerleyince, Memur’un eşinden esinlendiği gerçeğine vardım. Fikriyenge, üzerine düşen aile işlerini tamamladıktan sonra; öğrenciler için çalışma odası haline getirdiği evlerinin bir odasında, bir öğretmen ciddiyet= i ve yaklaşımı içersinde çocukları bir araya getiriyor, herkesin ödevleriyle yakından ilgileniyor ve gerekli yardımları; önce kendisi bilgi edinip; doğru çözümlerin nedenini, niçinini öğrendikten sonra çocuklara öğretiyordu.

    Bizim evimiz de okul gibiydi. Okul dışı saatlerde hiç boş kalmaz; sor= an, sorgulayan, araştıran, bilgi edinmek isteyen öğrenciler= imiz tarafından şenlendirilirdi. Seyrek de olsa evimize anneler de gel= erek bu çalışmaları yakından gözlemek ve çocuklarının durumu konusunda bilgi almak isterlerdi. Baba= lar evimize gelmez, kahvede veya okulda bilgilerimizi alma yolunu seçerlerdi. İşte Fikriyenge’nin farklılığı burada ortaya çıkıyordu. Evimize en çok gelen öğrenci annesiydi. Geliş nedeni = de çocuklarının durumu hakkında bilgi edinmek için değil; çocuklarına dersler için yardım ederken karşılaştığı ve çözemediği problemlerin çözüm yöntemlerini öğrenip çocuklarına öğretmek, derslerini daha iyi kavratmak içindi. Matematik problemlerinin veya diğer derslerle ilgili verilmiş araştırma (derse hazırlık) soruların= ın doğru yanıtlarını öğrenmekle yetinmez, proble= min nasıl çözüldüğünü, doğru yanıtların neden ve niçinlerini; kendi akıl ve mantık anlayışıyla öğrenir ve çocuklarına da biz öğretmenlerden daha iyi öğretirdi. Dünyanın önde gelen Eğitimcilerind= en Ruffuni’nin: “En iyi ve başarılı öğret= men, çocuğun kendi annesinden olur. Elimde imkân olsa, tüm annelerin öğretmen eğitimi almalarını isterdim.= 221; Düşüncelerini Fikriyenge yaşama geçiriyordu. Kendisini bu çalışmalara adadıktan sonra ailenin, akrabaların ve hatta komşuların tüm çocuklar= 5;, Fikriyenge sayesinde okuyarak meslek sahibi oldular. Fikriyenge, Köyümüz Yukarı Mahallesi annelerinin lokomotifi olmuştu…

     Nermin ENGİ= NOL: Osman TEZCAN’nın kızı, İlhan TEZCAN’ın kız kardeşi ve Emir POTUR’un ablası, Necati ENGİN= OL’un eşi. İlkokulda bizden iki sınıf öndeydi. Öğrenciliğinde çok zeki ve akıllı olduğ= ;u söylenir, mutlaka okuması gerektiğini tüm öğretmenler dile getirirdi. Bu konuda babasını ç= ok uyarmışlar ama başarılı olamamışlard= 5;. Eşi Necati ENGİNOL, kendi babası gibi genç yaşta vefat etmiş, üç çocuğuyla Nermin Aba’y&#= 305; yalnız bırakmıştı. Gelin olarak geldiği Nalbant’ların dillere destan zenginlikleri de sona ermiş, h= er aile kendi yağıyla kavrulmaya, güçlükler içinde yaşamaya başlamıştı. Köyümüzde genç yaşta dul kalan bir kadın veya erkeği yeni bir evlilik beklerdi. Nermin Aba, bu kolay yolu seçmedi. Kendisini çocuklarına adadı. Tıpkı Fikriyenge gibi, evinin= bir odasını dershaneye dönüştürdü. Tavsiye ettiğimiz kaynak kitapların tümünü aldı. Önce tüm bilgileri kendisi öğrenip, çocuklar= 5;na öğretti. Evinin hem babası, hem anası olarak tarlalar&#= 305; neredeyse kendi başına işledi ve gelirini de ömrü gibi, çocuklarının eğitimine harcadı. Çoc= ukların okutulması konusunda Aşağıdaki Mahallemizin lokomotifi = de Nermin Aba oldu. Çocuklarından Yusuf pilot, Yalçın avukat, Zeynep felsefe öğretmeni oldu. Yeğeni Yılmaz ENGİNOL’un ve Kızkardeşi Emir POTUR’un da öğretmen olmalarını sağladı…

       Bu i= ki bilge kadınımız, yalnız kendi çocukların= 05; eğitip öğretmekle, kendilerine yardımcı olmakla ka= lmamışlar; kendilerini eğitim ve öğretim yönünden yetişt= irip yeterli hale getirmişler; komşu ve mahallelerinin tüm çocuklarına ayni şekilde yardımcı olmuşlardır.

     Aşağ&#= 305;da yer alan kadınlarımız da kendi ailelerini korumak ve kendi çocuklarını okutmak için, tüm köyümüzün takdirini kazanacak özverilerde bulunmuşlardır.

 

     Emir CESUR: Kel Bekir’in (AKGÜN’)ün kızı, Muhtar Veysel AKGÜN’ün kızkardeşi, Yalama Hasan’nın oğlu Hüseyin CESUR’un eşi. Köyümüzü= ;n fakir aileleri arasında yer alan Yalama Hasan’ın küçük oğlu Hüseyin, evlendikten ve bir kız,= bir özürlü erkek iki çocuk sahibi olduktan sonra; piyango= da büyük ikramiye çıkmış gibi, sevinçle Almanya’ya işçi olarak gitti. Sonrasında amansız bir hastalığın pençesine düşerek iki çocuğu ve çok sevdiği eşini yalnız bırakıp sonsuza göç etti. İlkokul çağındaki iki çocuğuyla kendi başına kalan Emir Aba,  (köyümüz şivesinde: Emir&aci= rc;ba, veya Emirenge), herkesi hayrete düşüren bir dayanıklılık göstererek, evinin tüm geçimini üstlendi. Bütün evlenme tekliflerini geri çevirip kendisini çocuklarının eğitim ve öğrenim görmelerine adadı. Kızının öğretmen olmasını sağladı. Ayağından özürl&u= uml; çocuğunun da okuyarak meslek sahibi olması için saçını süpürge etti. Tüm köyüm&uu= ml;z halkının takdir ve övgülerini kazandı…

       Emine AKGÜN: Muhtar Veysel AKGÜN’ün eşi. Lüleburgaz’ın Karaağaç Köyünden köyümüze gelin geldi. İki kızları daha ilkokul yaşında, üçüncü kızlarıysa dö= ;rt veya beş yaşındayken, Veysel Usta amansız hastalığın pençesinden kurtulamadı. Kendi başına kalan Emine Aba, (köyümüz şivesinde: Eminâba veya Eminenge) yi iki sonuç bekliyordu. Ya evlenecek ve yeni kuracağı aile çatısı altında kızlarının büyümesini sağlayacak; ya da köyümüzde kan bağı akrabaları olmadığı için, çocuklarını da al= 5;p Karaağaç Köyüne gidecek ve babasının kararı ne ise uyacaktı. Bu iki karar da kendisine masallarda geçen ‘Kırk katır ve Kırk satır’ seçeneklerini anımsatıyordu. Eminâba, bu iki seçeneği de elinin tersiyle itti ve kendi başına yaşam mücadelesine atılarak, varlığının tümünü çocuklarının eğitim ve öğretim görmelerine adadı. Hatice ve Nigâr’ın öğretmen olmalarını sağladı. Küçük kızıysa okumak istemedi…

    Mürvet CİVAN: Hafize BAŞ’ın torunu. Hamdi CİVAN’ın eş= ;i. İlkokulda bizden iki sınıf öndeydi. Nermin Aba gibi, ze= ki, akıllı ve çalışkan olarak öne çıkıyor ve okutulması gerektiğini öğretmenleri ısrarla ailesine iletiyorlardı. Ninesi gib= i, düğün ve bayramlarda köy gelenek ve göreneklerimizi yaşatmaya çalışıyor, köy kızlarım= ıza önderlik ediyordu. Bu girişimci yönünü ninesinden aldığı ve eğitildiği belliydi. Okutmak istediler a= ma köyümüzün o yıllardaki ekonomik durumundan ötürü kasabada bir ev daha açamadıkları için vazgeçtiler. Eşi Hamdi CİVAN; önce bakkallık yaptı ve yükselişe geçti. Ardından sıfır kilometre bir minibüs alarak, yolcu taşımacılığına başladı. İki er= kek çocuklarının geleceği için, geceli gündüzlü çalışıyordu. Feci bir trafik kazası sonucu yaşamını kaybetti. Otuzlu yaşlardaki Mürvetaba’yı çok zor yıllar bekliyordu. İlkokul çağında iki çocuğu ile yalnız başına kalmıştı. Kendisiyle evlenmek isteyen talip= leri çoktu. Bunlardan birini tercih edebilir ve zor yılları kol= aya çevirebilirdi. Mürvetaba, bu yolu seçmedi. Evinin hem babası, hem de anası olarak görev üstlendi. Kendisini çocuklarına iyi bir gelecek hazırlamaya adadı. Kad= 05;n başına zorluklar karşısında yılmadı. Her= kese örnek olacak yaşam tarzı ile takdir topladı. Oğlu Yılmaz’ın astsubay olmasını sağladı. Çok çaba harcamasına karşın, küçük oğlu Hasan okuyamadı… 

      Biz Üçüncü Kuşakların arasından ilkokulu bitirdikten sonra okuyan ve okuyarak meslek sahibi olanların sayısı iki elin parmaklarını geçmiyordu. Bunların da çoğu Kepirtepe’ye; sınavı kaza= nmak koşulu ile gidebiliyordu. Bunun nedeni ise; köyümüz&uum= l;n İkinci Kuşak anne ve babaları arasından; ekonomik yönden güçlü olanların, sosyal yönden yeter= li düzeye ulaşamamış olmalarındandı. Böyle aileler, toprağa ve hayvana yatırım yapıyor; insana yatırım yapmayı akıllarından bile geçirmiyorlardı. Ekonomik ve sosyal yönden yeterli aşamaya ulaşmış olanlar da en ucuz olan Devlet Paras= 05;z Yatılı okullarını tercih ediyor, birikimlerini yine top= rak ve hayvana yatırıyorlardı. Bu nedenler yüzünden de 1968’li yıllara kadar köyümüzde okuyan insan sayısı iki elin parmaklarını geçmiyordu. 1968’li yıllardan sonra, ekonomik getirileri, kazançlar&#= 305; çok az olan, ama sosyal ve kültürel yönleri çok zenginleşen; Köyümüz Tarihçesinde yer almaya hak kazanan, yukarıda adlarından bazılarını yazmaya çalıştığımız kadınlarımı= ;zın öncülüğüyle bu kısır döngü yenildi. Evlâtları için saçını süpürge; ömrünü hediye eden anneler sayesinde, k&o= uml;yümüzün her ailesi öncelikli olarak yatırımlarını çocuklarının okutulmasına yapmaya başladı. Kuşkusuz, köyümüz üçüncü kuşağının her anne ve babası, çocuklarını okutmak için büyük özverilerde bulundular. Bir ailenin anne ve babası; iş, güç ve düşünce birliğini birlikte yüklenip, sorumluluğu paylaşıyor ve ortak düşüncede birleşiyorlarsa, güçlükleri rahat yener ve çabuk aşarlar. Ama eşlerden biri ölmüş ve diğerini yalnız bırakmışsa; güçlüklerle savaşmaya yürek; hem de kocaman bir yürek ister. İşte üçüncü kuşa= 7;ımızın yukarıda anılan bilge kadınları bu imkânsızlıkları başardı. !975’li yıllarda, ilkokuldan sonra okuyan çocuk sayası yüzlere yaklaştı. Bunun sonucu da köyümüze ortaokul açılması hakkını kazandırdı. Artık köyümüz insanları; ekonomik, sosyal ve kültür= el yönden gerekli düzeye ulaşmış; kimsenin uyarı= ve önerilerine ihtiyaç duymadan; öncelikle çocuklarının okutulmasını vazgeçilmez bir anlayış olarak yaşamlarında uygulamaya başlamışlardı…

        =